Osmanlı Resmi Ideolojisindeki Dönüşüm (1876-1918)

Abstract

Osmanlı Resmi İdeolojisindeki Dönüşüm (1876-1918)başlığını taşıyan bu çalışmada, kamusal alanın oluşmaya başlamasıyla devlet ve birey arasındaki ilişkilerin yeni bir ideolojik boyut kazandığı iki dönem ele alınmıştır. Gerek II. Abdülhamit, gerekse de İttihat ve Terakki güdümündeki II. Meşrutiyet dönemlerinde, devletin varlığını sürdürmek ve yönetici sınıflar bağlamındaki statükoyu korumak için farklı ideolojik yaklaşımlar ortaya konmuştur. II. Abdülhamit döneminin siyasal İslam ya da muhafazakâr modernleşme ideolojisine karşın II. Meşrutiyet döneminde ulusçu çizgide bir modernleşme tasarısı gündeme gelmiştir.

Tezin birinci bölümünde, çalışmanın ana hattını oluşturan ideoloji ve resmi ideoloji kavramlarının yanı sıra, II. Abdülhamit dönemine kadar Osmanlı imparatorluk ideolojisinin tarihsel evrimi kısaca değerlendirilmiş ve tez boyunca işlenen konu kavramsal ve tarihsel süreklilik çerçevesine oturtulmaya çalışılmıştır. Sonraki bölümlerde ise, günün şartlarına göre farklı politikaların izlendiği iki dönem ve yönetici sınıfların söylemlerinde somutlaşan resmi ideolojideki dönüşümler neden-sonuç ilişkisi içinde ele alınmıştır.

Tezin amacı, günümüz toplumunun değer yargıları bağlamında anakronik değerlendirmelere tabi tutulan son dönem Osmanlı resmi ideolojilerini genel bir çerçevede incelemek ve disiplinlerarası bir yöntemle olabildiğince nesnel bir tablo ortaya koymaktır.

Alternate abstract:

In this MA thesis titled as Transformation of the Ottoman State Ideology (1876-1918),two distinctive era, in which the relations between citizens and the state had a new ideologic dimension due to the emergence of public sphere is discussed. During both Abdulhamit II’s reign and Second Constitutional Period which was manipulated by Committee of Union and Progress (CUP, later Union and Progress Party), different ideological attitudes were developed to sustain empire’s existence and to keep status quo in terms of ruling classes’ interests: Islamist/conservatist modernization of Hamidian regime versus natinonalist modernization of Second Constitutional Period.

At the first chapter of the thesis, the concepts of ideology and state ideology constituting the main axis of the subject and the historic evolution of Ottomon state ideologies up to Abdulhamit II are briefly explained to put the main topic into conceptual and historical context. In the following two chapters, these distinctive periods when different policies were applied according to the conditions of the day and ideological transformations made concrete by ruling classes’ discourses are under debate by a cause and effect perspective.

This thesis aims to examine the ideological systems in question which are subjected to anachronic assesments deriving from today’s social values and to put forward an objective attitude by a multi-disciplinary method.