TMS-12 Gelir Vergileri Standardina Göre Ertelenmis Vergi Kavrami ve Bir Uygulama (The Concept of Deferred Tax According to Accounting Standard of Income Taxes (TMS-12) and an Aplication)

Headnote

Anahtar Kelimeler

Türkiye Muhasebe Standartlari, Ertelenmiç Vergi.

Jel Siniflandirmasi

M4, M41.

Özet

Kazanç üzerinden (ilgili standart geregi sadece kurumlarin kazançlari) tahsil edilen verginin hesaplanmasindan muhasebele^tirilmesine kadar geçen süre içerisinde kar^imiza çe^itli zorluklar çikmaktadir. Bu zorluklarin temel sebebi; Türkiye Muhasebe Standartlari ve Vergi Usul Kanunu arasindaki uyumsuzluklardan dolayi, üzerinden verginin hesaplanacagi iki farkli kar kavraminin ortaya çikmasidir. Bunlardan ilki ilgili standart/standartlarin belirledigi esaslara göre hesaplanan ticari kar; digeri ise, vergi kanunlarindaki ilke ve esaslara göre hesaplanan mali kardir. Ticari kar ve mali kar arasinda olu^an farklar geçici bir özellige sahip ise, ilgili dönem bilançosunda ertelenmi? vergi olarak raporlanir. TMS-UMS 12 Gelir Vergileri Standardi söz konusu bu farklari açiklamaktadir. Söz konusu farklar; ertelenmi? vergi varliklari ya da ertelenmi? vergi yükümlülükleri olarak kar^imiza çikmaktadir. Bu makalenin amaci TMS-UMS 12 Gelir Vergileri Standardinin incelenmesi ve söz konusu standardin uygulamasinin ne çekilde yapilacaginin açiklanmasi çeklinde olacaktir. Bununla birlikte bir uygulama örnegi yardimiyla, TMS-UMS 12 Gelir Vergileri Standardi ile Türkiye'deki mevcut uygulama kar^ila^tirilmaktadir.

Keywords

Turkish Accounting Standards, Deferred Tax.

Jel Classification

M4, M41.

Abstract

We face various challenges in time from the calculation of the tax charged on profits (only the income of the corporations required by the relevant standard) to the recognition. The main reason of these challenges is the emergence of two different concepts of profit over which the tax is to be calculated because of the incompatibilities between the Turkish Accounting Standards and the Tax Procedure Law. The first of these is the commercial profit calculated according to the principles which the relevant standard/standards has/have determined; the other one is the financial profit calculated according to the policies and principles in the tax law. If the differences between accounting profit and financial profit are temporary, it is reported as deferred taxes in the relevant period of balance sheet. TAS-IAS 12 Income Taxes Standard describes the differences in question. The differences in question emerge as deferred tax assets or deferred tax liabilities. The purpose of this article is to analyse TAS-IAS 12 Income Taxes Standard and is to explain the application of the standard in question in what manner that will be made. Therefore, with the help of an example of an application, TAS-IAS 12 Income Taxes Standard is compared with the current practice in Turkey.

1.Giris

Yeni Türk Ticaret Kanunu; Kamu Gözetim Kurulu ( KGK) denetim ve gözetiminde; sermaye çirketlerine, belirli ôlçütlere (2016yili için; Aktif büyüklügü- 40.000.000, Yillik net sati§ hasilati 80.000.000, Çaliçan sayisi- 200 ve üzeri) ulaçmasi durumunda finansal tablolarini uluslararasi ya da ulusal muhasebe standartlarina göre düzenleme zarureti getirmiçtir. Buna bagli olarak standartlarin içletmelerce uygulanmasi süreçlerinde çeçitli farkliliklar, zorluklar ortaya çikmaktadir. Bu farkliliklardan birisi de çaliçmamizin da konusu olan TMS-UMS 12 Gelir Vergisi standartlaridir. Standartlarin yasal düzenlemeler ile zorunlu tutulmasi, içletmeler için artik yeni bakiç açilari, yeni muhasebe yöntemleri ve buna bagli olarak yeni finansal raporlama oluçturma süreçlerini elzem kilmiçtir. Tüm bu yenilikler yillar yili kullanilan teknikleri, aliçkanliklari, kavramlari degiçtirmeyi de beraberinde getirmiçtir. TMS' lerin getirdigi yeni kavramlar, var olan kavramlarin bir kismi ile çeliçmekte ve açiklanmaya muhtaç kalmaktadir. Uluslararasi standartlar ile yeknesak hale getirilmeye çaliçilan finansal raporlamalar, ülkemizde oldugu gibi mevcut düzenlemelerle belirli noktalarda (degerleme, raporlama, aktifleçtirme, ôlçümleme vb.) zit düçmeye baçlamiçtir. Çaliçmamizin da temel konusu olan vergiler (kurumlarin gelirlerine iliçkin vergiler) bu tezatliklarin en önemlilerinden birisidir. Çünkü tüm dünyada "karçilaçtirilabilir" bir finansal raporlama sistemi tesis etmeyi amaçlayan standartlarin, vergi hesaplama ve tahsil etme gibi bir gayesi yoktur. Standartlarin genelinde bahsedilenler, devletlerin yayimladigi düzenlemeleri ziyadesiyle açan, daha yapisal bir dônüçümü muhteva etmektedir. Bu yapi içerisinde devletlerin çirketlerinden ne oranda vergi alacaginin önemi görece daha küçüktür. Çünkü standartlar vergiyi degil, dünya genelinde tüm sermaye çirketlerini içine alabilecek; karçilaçtirilabilir, entegre bir finansal raporlama sistemini oluçturmaya çaliçmaktadir. Standartlar; devletlerin vergi toplama kaygisiyla degil, özelde finansal okuyuculara, genelde ise tüm paydaçlara dogru, güvenilir, karçilaçtirilabilir bilgi sunma kaygisi ile hareket etmektedir.

Tüm bu anlatilanlardan sonra karçimiza çikan temel mesele çudur ki; standartlara uygun olarak hazirlanan finansal raporlara iliçkin oluçan ticari kar ve buna bagli olarak dogacak vergi, digeri ise yerel düzenlemelere göre düzenlenen finansal raporlara iliçkin oluçacak mali kar ve buna bagli olarak dogacak vergidir.

Bu çaliçmanin amaci yerel finansal tablolarin, standartlara uygun finansal tablolar haline dônüçtürülmesi sürecinde (çeçitli farkliliklara bagli olarak) oluçabilecek ertelenmiç vergi borçlarinm ya da ertelenmiç vergi alacaklarinin TMS 12 çerçevesinde degerlendirilmesi ve muhasebeleçtirilmesidir.

2.Ertelenmiç Vergi Kavrami

Ertelenmiç vergi kavrami en genel ifadeyle; ilgili dönem sonunda verginin üzerinden hesaplanacagi mali kar ile finansal tablolarda raporlanan ticari kar üzerinden hesaplanan vergi arasinda ki olumlu/olumsuz farklardir. Ertelenmiç vergi kavrami varlik ya da borçlarda oluçabilecek farklari "aecici" olarak gelecek dönemlere taçima içlemidir.

Varlik ya da borç kalemlerinin ilk kayit edildigi degerleri ile vergiye konu olacak degerleri arasinda, TMS ve vergi mevzuatindaki çeçitli degerleme ilkeleri nedeniyle ortaya çikan farklara, "aecici farklar" denilmektedir. Standartlar da geçici farklar kavramini; "bir varligin veya borcun finansal durum tablosundaki (bilanço) defter degeri ile bunlarin vergi açisindan tapdiklari degerler arasindaki farklardir" (TMS-12: 1) çeklinde tanimlamiçtir. ilgili standart geregince ertelenmiç vergi kavramindan söz edebilmenin ilk ve temel koçulu söz konusu farklarin geçici olmasidir. Yani gelecek dönemlerde ilgili farklarin ortadan kalkacagi kabul edilmektedir. Bu noktada geçici farklarin aslinda zamanlama farkina dayali olarak ortaya çikan ve ileriye yönelik olarak ortadan kalkacak olan farklar oldugu unutulmamalidir.

Bu nedenle standartlar çerçevesinde ertelenmiç vergi varliginin oluçumunda "sürekli farklar" kesinlikle dikkate alinmamaktadir. ilgili (cari) dönemde vergiye iliçkin mali kar ile ticari kar arasinda ki farkliliklari oluçturan kalemlerin (gelirler ya da giderler) gelecek dönemlerde ortadan kalkmasi beklenmiyorsa bu noktada sürekli fark kavrami karçimiza çikmaktadir.

Söz konusu farklarin geçici olmamasi nedeniyle gelecege taçinmasina gerek kalmayacaktir. Bu nedenle muhasebe kâri ile mali kâr arasinda oluçan bu farklar, dönemin vergisini etkilemekle birlikte, hiçbir zaman kapanmadigi için gelecek dönemin vergisini etkilememekte ve ertelenmiç vergi varligi veya borcu oluçmamaktadir (EPSTEIN ve Mirza, 2006: 528).

Sürekli Farklara Neden Olan Giderler (Tekçen, 2010: 300)

* Vergi cezalari ve zamlari,

* Trafik cezalari ve zamlari,

* 6183 Sayili Kanun'a göre ödenen ceza ve tazminatlar,

* Ödenmeyen SGK primleri,

* Yasal sinirlari asan bagiç ve yardimlardir.

Sürekli Farklara Neden Olan Gelirler

* içtirakler temettü gelirleri,

* Yurtdiçi inçaat onarma, montaj ve teknik hizmet karçiliklari,

* Uluslararasi anlaçmalarda yer alan Kurumlar Vergisi'ne iliçkin istisnalar,

* Serbest bölge kazançlari,

* Risk sermayesi ve gayrimenkul yatirim fonlari ve ortakliklari kazançlari.

TMS-12 Gelir Vergileri Standardi bazi istisnai durumlarin diçinda, içletmenin ertelenmiç vergi borcu veya ertelenmiç vergi alacagi muhasebeleçtirmesini zorunlu kilmaktadir (Gücenme ve Arsoy, 2007:2). Çünkü yalnizca bu yolla geçici farklarin, vergiye olan etkisi görülebilecek ve gerçege uygun finansal raporlama yapilabilecektir. Standartlarin gerçekleçtirmeye çaliçtigi da tam olarak budur. Geçici farklarin vergi etkisi bilançoda ertelenmiç vergi varligi veya ertelenmiç vergi yükümlülügü olarak; gelir tablosunda ise ertelenmiç vergi gideri veya ertelenmiç vergi geliri olarak raporlanir (Dündar, 2013: 3).

2.1.Ertelenmiç Vergi Varligi (indirilebilir)

ilgili dönemde üzerinden vergi tarhiyatinin yapilacagi mali karin, ticari kardan fazla olmasi nedeniyle fazla ödenen verginin, gelecek dönemlerde indirilebilecegi durumlarda ertelenmiç vergi varligindan ya da indirilebilir vergi varligindan söz edilmektedir.

Ertelenmiç vergi varliginin tespiti tüm geçici farklar için ertelenmiç vergi hesaplanmasi sonucunda ortaya çikmaktadir. indirilebilir tüm geçici farklarin toplami, kurumlar vergisi orani ile çarpildiginda toplam ertelenmiç vergi varligi bulunmuç olacaktir. Ertelenmiç vergi varliginin çaliçma mantigini ve sonuçlarini, birebir örtü^memekle beraber peçin ödenen vergiler gibi oldugunu kabul edebiliriz. Nasil ki ilgili dönemde peçin ödenen vergiler bir sonra ki dönemde oluçacak vergi yükümlülügünden mahsup edilebiliyorsa, ertelenmiç vergi varligi da geçici farklarin ortadan kalkacagi ileri dönemde mali kar üzerinden hesaplanacak vergi yükümlülügünü azaltacak bir unsur olacaktir. Ertelenmiç vergi varliginin temel mantigi, ilgili dönemde mali kara ulaçilirken ticari kardan indirilemeyecek geçici farklarin gelecege taçinarak, gelecek dönemlerde; bu dönem fazladan ödenen vergi tutarinin geri kazanilmasidir. isletme bu yöntemle gelecek dönem ödeyecegi vergiyi (kurumlar vergisi) azaltabilecektir. Bu hali ile ertelenmis vergi varligi bilançoda duran varliklarin altinda raporlanir.

Bilanço kalemlerinde söz konusu ertelenmis varligi su sekilde formüle edebiliriz:*

Aktif Kalemlerde; Vergi > TFRS ise Ertelenmis (indirilebilir) Vergi Varligi

Pasif Kalemlerde; Vergi < TFRS ise Ertelenmis (indirilebilir) Vergi Varligi

Gelir tablosu kalemlerinde söz konusu ertelenmis varligi su sekilde formüle edebiliriz: *

Gider Kalemlerinde; Vergi < TFRS ise Ertelenmiç (indirilebilir) Vergi Varligi

Gelir Kalemlerinde; Vergi > TFRS ise Ertelenmis (indirilebilir) Vergi Varligi.

Ertelenmis Vergi Varligina konu olabilecek kalemler su sekilde siralanabilir;

* Ticari Alacak Reeskont Gideri

* $üpheli Ticari Alacaklar Karsiligi

* Stok Deger Düsüklügü Karsiligi

* Borç Degerleme Kur Farki Gideri

* Ödenmeyen SSK Primleri

* Kidem Tazminati Karsiligi vb.

2.2.Ertelenmis Vergi Borcu (Yükümlülügü)

Vergilendirilecek geçici farklar (ertelenmis vergi yükümlülügü) bir varligin kayitli degeri isletme tarafindan geri kazanildigi veya borcun vadesinde ödendigi dönemlerde mali kâr veya zararin tespitinde vergi matrahina dâhil edilecek geçici farklardir (Örten vd., 2009:157).

Özetle ertelenmis vergi yükümlülügü, isletmelerin cari dönemde vergi yükümlülügünün hesaplanacagi mali karlarini azaltacak geçici farklari degerlendirmeye alarak, vergi yükümlülüklerini ileri (geçici farklarin kapanacagi dönem) bir döneme tasimalaridir.

Mali kar matrahini artiracak islemlerin, geçici farklar araciligiyla gelecege tasinmasi islemidir.

içletme bu içlem ile bu dönem yüklenecegi Kurumlar Vergisi borcunu gelecek bir döneme aktarmis olmaktadir. Bu hali ile ertelenmis vergi yükümlülügü bilançoda uzun vadeli yabanci kaynaklarin altinda raporlanir. Ertelenmis vergi yükümlülügünün çaliçma mantigini ve sonuçlarini, birebir örtüsmemekle beraber ödenecek vergiler gibi oldugunu kabul edebiliriz.

Bilanço kalemlerinde söz konusu ertelenmis yükümlülügü su sekilde formüle edebiliriz:*

Aktif Kalemlerde; Vergi < TFRS ise Ertelenmis Vergi Yükümlülügü

Pasif Kalemlerde; Vergi > TFRS ise Ertelenmis Vergi Yükümlülügü

Gelir tablosu kalemlerinde söz konusu ertelenmis varligi su sekilde formüle edebiliriz:*

Gider Kalemlerinde; Vergi > TFRS ise Ertelenmiç Vergi Yükümlülügü

Gelir Kalemlerinde; Vergi < TFRS ise Ertelenmis Vergi Yükümlülügü.

Vergiye tabi geçici farklarin ve buna bagli olarak ertelenen vergi borcunun dogabilmesi için ticari kara dâhil edilen bazi gelirlerin mali kara izleyen dönemlerde dâhil edilmesi ve/veya mali kardan indirilen bazi giderlerin ticari kardan izleyen yillarda indirilmesi gerekir (Özerhan ve Yanik, 2012: 506).

Söz konusu çalismamizda diger çalismalardan farkli olarak ilgili kalemlerin (hem ertelenmis vergi varligi kalemleri hem de ertelenmis vergi borcu kalemleri için) her birine küçük örnekler vermekten ziyade, gerçek bir sirketin bilançosundan hareketle, daha genis bir bakis açisiyla degerlendirmeler yapilmistir. ilgili degerlendirmeler uygulama bölümünde detayli olarak ifade edilecektir.

3.KARSEV A.Ç.'nin 2012 Yili Bilançosunun TMS 12 Gelir Vergisi Standardi Kapsaminda Degerlendirilmesi

TMS 12 Gelir Vergileri Standardinin mevcut uygulamaya getirdigi farkliliklari ortaya koyabilmek için, öncelikle KARSEV A.$. firmasinin kari vergi kanunlarina göre hesaplanacaktir. Daha sonra dönem sonu bilançosu söz konusu standarda göre tekrar düzenlenip, iki durum arasindaki farkliliklar ortaya koyulacaktir.

Açagida KARSEV A.$' nin muhasebenin genel kabul gôrmüç ilkelerine göre düzenlenmiç 31.12.2012 tarihli dönem sonu bilançosu ve buna iliçkin ek bilgiler sunulmuçtur.KARSEV A.Ç. 2012 Yili Bilançosu (Vergi Bilançosu)

Ek Bilgiler

* $irketin menkul kiymetleri toplami 20.000 TL' dir. Bu toplama 3.000 TL tutarindaki hisse senedi deger artiçi da dâhildir. Menkul kiymetlere dâhil edilen deger artiçi dönem sonunda gelir kaydedilmiçtir.

* Senetsiz ticari alacak tutari reeskont içlemine tabi tutulmuç ve 10.000 TL'lik reeskont gider kaydedilmiçtir.

* 127.253 TL kadarina karçilik ayrilan çüpheli ticari alacaklarin, henüz dava ve icra safhasinda olmadigi belirlenmiçtir.

* 70.000 TL Karçilik ayrilmiç olan ve kullanilamayacak kadar yipranmiç kagit stoklari için takdir komisyonundan rapor alinmadigi belirlenmiçtir.

* 2012 yilinda satin alinan demirbaçlarin maliyet bedeli 45.418 TL'dir. içletme muhasebe ilkelerine göre duran varliga % 20 amortisman uygulamiçtir. Fakat vergi mevzuatina göre söz konusu duran varliga uygulanan amortisman orani % 40'tir.

* Wirket senetsiz borçlan için 1.200 TL reeskont tutari hesaplamiçtir.

* Wirket dövizli borçlari nedeniyle yilsonunda açiklanan Merkez Bankasi döviz satiç kurunu dikkate alarak degerleme yapmiç ve hesaplanan 20.000 TL kur farki tutarini gider olarak kaydetmiçtir. Ancak V.U.K uyarinca dövizli borçlar aliç kuru ile degerleneceginden, iki degerleme kuru arasindaki 8.000 TL'lik fark, kanunen kabul edilmeyen gider olarak kurum kazancina ilave edilmiçtir.

* Çirketin 2012 yilinda tahakkuk eden sosyal güvenlik kesintisi toplami 59.836 TL'dir. Fakat çirket bu tutarin 40.000 TL'sini ôdemiçtir.

* Çirketin 2012 yili kidem tazminati yükümlülügü 120.000 TL'dir. Wirket bu tutarin tamami için karçilik ayirmiçtir. Kidem tazminati karçiligi için 2012 yilinda herhangi bir ödeme yapilmamiçtir.

* içletme 2012 yilinda zamaninda ödemedigi vergilerden dolayi 1.500 TL gecikme faizi ve 5000 TL Özel iletiçim Vergisi ödemi^tir. Ayrica Manisa ili Muradiye Belediyesini Koruma Ve Yaçatma dernegine 3.000 TL bagiçta bulunmuçtur. Söz konusu bagiçin makbuzu alinmamiçtir.

* Dönem Kari 145.721 TL, kurumlar vergisi orani ise % 20 'dir.

3.1. Kurumlar Vergisinin Mevcut Uygulama (Vergi Bilançosu) Dogrultusunda Hesaplanmasi

KARSEV A.^.'nin 2012 yili bilanço verilerine göre ve vergi kanunlarinin gerektirdigi çekilde dönem net kari ve dönemin kurumlar vergisi hesaplanacaktir. Bu hesaplamada ortaya çikan sonuç, daha sonra TMS 12 Standardina göre yapilan hesaplamalarla karçilaçtirilacaktir. Mali kar, ticari bilanço kari esas alinarak, kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi ve vergiye tabi olmayan gelirler ve matrahtan indirimlerin indirilmesi suretiyle hesaplanmiçtir. Söz konusu mali kar, kurumlar vergisi oraniyla çarpilarak kurumlar vergisi karçiligi tutarina ulaçilmiçtir. Yukaridaki bilanço verilerine ve ek bilgilere göre 31.12.2012 tarihinde vergi mevzuatina göre kurumlar vergisi çu çekilde hesaplanacaktir.

Kurumlar Vergisinin Hesaplanmasi

DÖNEM KARI 145.721 TL

Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler 364.589 TL

Vergiye Tabi Olmayan Gelirler, Matrahtan (-) (13.284 TL)

Indirimler

MALI KAR 497.026 TL

HESAPLANAN KURUMLAR VERGISI 99.405 TL

(497.026 x % 20)

3.2.TMS 12 Gelir Vergileri Standardina Göre Ertelenmi§ Vergi Etkisine Göre Kurumlar Vergisinin Tespiti

Cari dönemin ertelenmiç vergi varlik veya yükümlülügü TMS 12 Gelir Vergileri Standardinin gerektirdigi çekilde hesaplanacaktir. Hesaplanan ertelenmiç vergi tutarinin dönem sonu muhasebe kayitlarina nasil alinacagi açiklanacak ve gerekli muhasebe kayitlari yapilacaktir. Açagidaki açiklamalar bölümünde bilançoda geçici farka neden olan bilanço kalemleri tek tek ele alinarak ortaya çikan geçici farklarin türleri ve sebepleri açiklanmaya çaliçilacaktir.

Açiklamalar

a- Ticari bilançoda 20.000 TL olarak kayitli bulunan hisse senetlerinin 3.000 TL'si hisse senedi deger artiçi oldugundan dolayi bu dönem için vergi mevzuatina göre gelir kabul edilmemektedir. Bu sebeple ortaya geçici fark çikmaktadir. Aktifle yer alan bir varligin Muhasebe Degeri (MD) > Vergi Degeri (VD) ise vergilendirilebilir geçici fark oluçur. Buna göre (20.000 TL - 17.000 TL) = 3.000 TL indirilebilir geçici farktir.

Vergilendirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Borcu

3.000 TL X % 20 = 600 TL Ertelenmiç Vergi Borcudur.

b- Îçletme senetsiz ticari alacaklarina iskonto edilmiç maliyet yöntemine göre reeskont içlemi uygulamiçtir. Fakat V.U.K. madde 281'e göre senetsiz ticari alacaklar kayitli degerle degerlenir. Senetsiz ticari alacaklardaki deger düzeltimi, verginin erken hesaplanmasina neden olacagi için indirilebilir geçici fark oluçur.

indirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Varligi

10.000 TL X %20 = 2.000 TL Ertelenmiç Vergi Varligidir.

c- Çüpheli hale gelmiç 127.253 TL tutar alacaga karçilik ayrilmiçtir. Fakat bu alacak ile ilgili dava ve icra içlemlerinin bir sonraki muhasebe dönemine kaldigi anlaçilmaktadir. Bu sebeple muhasebe degeri 127.253 TL olan karçiligin vergi degeri sifirdir. Karçilik giderinin MD > VD ise 127.253 TL indirilebilir geçici fark oluçur.

indirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Varligi

127.253 TL X %20= 25.451 Ertelenmi? Vergi Varligidir.

d- Dönem sonu itibariyle kullanilamayacak kadar yipranmiç olan kagit stoklara 70.000 TL karçilik ayrilmiçtir. Fakat takdir komisyonundan rapor alinmadigi için, bu karçilik vergi kanunlarinca kabul edilmemektedir. Bu sebeple karçiligin muhasebe degeri ile vergi degeri arasinda geçici fark oluçmaktadir. Karçilik giderinin MD > VD ise 70.000 TL indirilebilir geçici fark oluçur.

indirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Varligi

70.000 TL X %20 = 14.000 TL Ertelenmi§ Vergi Varligidir.

e- içletmenin demirbaçlari için muhasebe ilkelerine göre hesapladigi amortisman 45.418 TL x % 20 = 9.084 TL'dir. Vergi mevzuatina göre hesaplanmasi gereken amortisman tutari ise 45.418 TL x % 40 = 18.167 TL'dir. Amortismanlar arasinda 9.083 TL vergilendirilebilir geçici fark oluçacaktir.

Vergilendirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Borcu

9.083 TL X %20 = 1.817 TL Ertelenmi§ Vergi Borcudur.

f- içletme senetsiz borçlarina da reeskont içlemi uygulamiç ve reeskont tutarini 1.200 TL olarak hesaplamiçtir. Fakat vergi mevzuatinca senetsiz borçlara reeskont uygulamasi kabul edilmemektedir. Bu sebeple MD ve VD arasinda fark ortaya çikmaktadir. Pasif unsurlarda MD > VD için indirilebilir geçici fark oluçturur. Ancak borç senetleri reeskont hesabi pasifte (-) olarak yer alir. Bu sebeple fark vergilendirilebilir geçici fark olur.

Vergilendirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Borcu

1.200 X %20 = 240 TL Ertelenmi§ Vergi Borcudur.

g- içletme yabanci parali borçlarini bilanço tarihinde oluçan spot kur ile degerlemektedir. Fakat V.U.K. madde 280'e göre yabanci parali borçlar Merkez Bankasi döviz aliç kuru ile degerlenir. Bu nedenle yapilan degerleme borçlarda bir artiç meydana getirir ve ortaya indirilebilir geçici fark çikmasina neden olur.

indirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Varligi

8.000TL X %20 = 1.600 TL Ertelenmi? Vergi Varligidir.

h- Vergi kanunlari ödenmeyen sosyal güvenlik kesintilerinin giderleçtirilmesine izin vermemektedir. Bu sebeple 59.836 TL olan MD ile 40.000 TL VD arasinda 19.836 TL geçici fark oluçmaktadir. Pasifte yer alan hesaplar için MD > VD oldugunda indirilebilir geçici fark oluçmaktadir.

indirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Varligi

19.836 TL X %20 = 3.967 TL Ertelenmi? Vergi Varligidir.

i- içletme 2012 yili için ayirdigi 120.000 TL'lik kidem tazminati karçiligi tutarini muhasebe kayitlarina almiçtir. Fakat vergi kanunlarina göre kidem tazminati ancak ödemesi yapildigi dönemde gider kabul edilmektedir. Kidem tazminati karçiliginin MD > VD oldugu için 120.000 TL indirilebilir geçici fark oluçmaktadir.

indirilebilir Geçici Fark x Vergi Orani = Ertelenmiç Vergi Varligi

120.000TL X %20 = 24.000 TL Ertelenmi? Vergi Varligidir.

j- Gecikme faizleri, Özel iletiçim Vergisi ve yapilan yardim ve bagiçlar vergi mevzuati açisindan gider kabul edilmemektedir. Bu sebeple bu farklar toplamda 9.500 TL "sürekli farka" sebep olmakta ve vergi hesaplamasinda kanunen kabul edilmeyen gider olarak dönem karina eklenmektedir.

Yukarida açiklanan veriler sonucunda, aktif kalemler ile pasif kalemlerin muhasebe degeri ile vergi degerleri arasinda oluçan vergilendirilebilir geçici farklar (V.G.F) ile indirilebilir geçici farklari (Î.G.F.) ve bu farklar üzerinden hesaplanan ertelenen vergi borçlan (E.V.B.) ve ertelenen vergi varliklari (E.V.V.) açagidaki tablolarda gösterilmi^tir.

Bu tablolar yardimiyla aktif ve pasif kalemler için ertelenmiç vergi hesaplanacaktir.

Aktifteki indirilebilir geçici farklarin toplami 207.253 TL, vergilendirilebilir geçici farklarin toplami 12.083 TL'dir. Bu sonuca göre;

indirilebilir Geçici Farklar 207.253

- Vergilendirilebilir Geçici Farklar_12.083

= Indirilebilir Geçici Fark 195.170 TL

Pasifteki indirilebilir geçici farklarin toplami 147.836 TL, vergilendirilebilir geçici farklarin toplami 1.200 TL'dir. Bu sonuca göre;

indirilebilir Geçici Farklar 147.836

- Vergilendirilebilir Geçici Farklar_1.200

= indirilebilir Geçici Fark 144.636 TL

Toplam indirilebilir Fark = Aktif Sonucu (iGF)+ Pasif Sonucu(iGF)

Toplam indirilebilir Fark= 195.170 TL + 144.636 TL = 339.806 TL

Ertelenmiç Vergi Varligi = indirilebilir Geçici Fark x Dönem Vergi Orani

Ertelenmiç Vergi Varligi= 339.806 x %20

Ertelenmis Vergi Varligi = 67.961 TL

4.Sonuç ve Öneriler

Küreselleçen dünya ekonomisi ile birlikte genel kabul gôrmüç muhasebe ilkelerini temel alan uluslararasi muhasebe standartlari geliçtirilmek suretiyle farkli ülkelerdeki içletmeler arasindaki muhasebe farkliliklari ortadan kaldirilmaya çaliçilarak finansal tablolarda birlik saglanmasi amaçlanmiçtir. Her ülke uluslararasi alanda kabul gören bu standartlari temel alarak kendi ulusal muhasebe standartlarini geliçtirmektedir.

Türkiye'de faaliyet gösteren içletmelerin ödeyecegi vergiler ( kurumlar vergisi ), mali karlari üzerinden hesaplanmaktadir. Mali kar, ticari karin tespitinden sonra ki açamadir. Bu noktada karçimiza mali kari artirma ya da azaltma yönünde etkileyecek çeçitli gider ve gelirler söz konusu olmaktadir. idarenin bu gelir ya da gider kalemlerini hiçbir zaman kabul etmeme ya da bir sonra ki dönemde degerlendirmeye almasi gibi düzenlemelerine göre, içletmelerin üstlenecekleri vergilerinin tarh edilecegi mali kar matrahi degiçmektedir. Yani muhasebe kari ile mali kar birbirinden farkli olmaktadir.

Çaliçmamizin merkezinde yer alan TMS 12 Gelir Vergisi standardi söz konusu farklarin sürekli ya da geçici olmasini dikkate alarak çeçitli düzenlemeler geliçtirmektedir. Standarda göre farklar süreklilik arz ediyorsa yani ileri ki hesap dönemlerinde de ortadan kalkmayacagi düçünülüyorsa degerlendirmeye alinmaz. Standardin dikkate aldigi farklar sadece geçici farklardir ve ileri ki dönemlerde bu farklar kapanacaktir (gelir ise tahsil edilecek, borç ise ödenecek vb.). Geçici farklar finansal durum tablosunda(bilanço); ertelenen vergi varligi ve ertelenen vergi yükümlülügü, gelir tablosunda ise ertelenen vergi geliri ve ertelenen vergi gideri olarak karçimiza çikmaktadir.

TMS 12 Standardi vergi varligini ya da vergi yükümlülüklerini ileri ki hesap dönemlerine taçima suretiyle, vergi bilançosunu TFRS bilançosu haline getirmeye yardimci olmaktadir. Bu standardin kapsamina sadece Kurumlar Vergisi girmektedir.

References

Kaynakça

Akbulut A., Kar$ila$tirmali TMS/TFRS-Vergi Uygulamalari ve Karplaçtirmalan, l.Baski, Maliye Hesap Uzmanlari Dernegi, Ankara, 2012.

Barry, EPSTEIN ve Abbas Ali Mirza; "Interpretation and Application of International Accounting and Financial Reporting Standards", John Wiley&Sons Inc., 2006,

Gelir Vergilerine iliçkin Türkiye Muhasebe Standardi (TMS 12) Hakkinda Teblig, 28/10/2011 Tarih ve 28098 sayili Resmi Gazetede yayimlanan 217 sira No'lu

Gücenme Ü., Poroy Arsoy A., "Vergilerin Muhasebeleçtirilmesi, Ertelenen Vergi Varlik ve Yükümlülükleri", Muhasebe ve Denetime Baki, Dergisi, Sayi:21, 2007.

Özerhan Y, Yanik S. IFRS / IAS He Uyumlu TMS/TFRS, MU-DEN Basin Yayin-TÜRMOB Yayinlari, Ankara, 2012.

Özkan, Azzem, "TMS-12 Gelir Vergileri Standardina Göre Ertelenmiç Vergiler ve Muhasebe Uygulamalari", Erciyes Üniversitesi iktisadi ve idari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayi:32, Ocak-Haziran 2009

Örten R., Kaval H., Karapinar A., "Türkiye Muhasebe- Finansal Raporlama Standartlari Uygulama ve Yorumlari", Gazi Kitabevi, Ankara, 2009.

Tekçen, Ömer; "TMS-12 Gelir Vergileri Standardina Göre Ertelenmiç Verginin incelenmesi Ve Muhasebeleçtirilmesi" Süleyman Demirel Üniversitesi iktisadi ve idari Bilimler Fakültesi Dergisi, Y.2010, C.15