Filibeli Ahmed Hilmi Efendi'nin Gazeteciliği Özelinde İttihat ve Terakki Fırkası (21 Nisan 1910-21 Eylül 1911) *

Headnote

Öz

II. Meşrutiyet Devri önde gelen fikir adamlarından Filibeli Ahmed Efendi, sahibi olduğu Hikmet Gazetesinde başyazar olarak çeşitli yazılar yayınlamıştır. Hikmet, Osmanlı İmparatorluğunun Meşrutiyet Döneminde yayınlanmış siyasi, kültürel felsefi fikir gazetelerinden biridir. Çalışmamızda, Hikmet'in 21 Nisan 1910- 21 Eylül 1911 dönemine ait sayıları detaylı bir biçimde taranarak Filibeli Ahmed Hilmi Efendi'nin makaleleri üzerinden İttihat ve Terakki 'ye ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. Siyasi atmosferin oldukça gergin olduğu bu dönemde yazarın yapıcı eleştiriler ile yazılarını kaleme aldığı görülür. Kendisi söz konusu makaleleri ile demokrasi, muhalefet, usulsüzlük, yönetim gibi konulara ahlaki sorumluluklar ve sistem eleştirisi üzerinden önemli bakış açıları kazandırmıştır. Son olarak, 25 Ekim 1912'de kapatılan gazetenin tekrar yayın hayatına başlaması üzerine Balkan Harpleri dönemi nüshalarının yazarın siyasi gündemi okuma biçimini anlayabilmek amacıyla genel bir tahlile tâbi tutulduğu belirtilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Hikmet, Basın, Filibeli Ahmed Hilmi, İttihat ve Terakki, Meşrutiyet.

Abstract:

Ahmed Hilmi from Plovdiv (aka Filibeli Ahmed Hilmi Effendi), one of the leading thinkers of Constitutional Era and the owner of and the editor of the Hikmet newspaper, published various articles in his newspaper. Hikmet was a cultural-political and a philosophical newspaper published during the Reformation Period of the Ottoman Empire. This article aims to evaluate Hikmet mainly through Filibeli Ahmed Hilmi Effendi's constructive articles on the Committee of Union and Progress (CUP), between 21 April 1910 and 21 September 1911, written in a period of dense strife. He also provided valuable points for discussions on moral responsibilities and system critique ranging from democracy, governance and opposition to corruption. Moreover, in this article, issues pertaining to Balkan Wars, which he brought forward right after the newspaper's reappearance following its closure on 25 October 1912, are taken into deliberate consideration in order to be able to understand his perception of politics of his day.

Key Words: Hikmet, Newspapers, Filibeli Ahmed Hilmi, CUP, Constituonal Period.

GIRIŞ

II. Meşrutiyet Dönemi siyasi ve fikir gazetelerinden Hikmet, 21 Nisan 191025 Ekim 1912 tarihleri arasında değişen sayfa sayısı ve tasarımları ile ilk dönemde haftalık Balkan Harpleri döneminde ise günlük olarak çıkarılmıştır i. Esasen gazete ilk basım evresinde 12. sayısından itibaren haftada iki kez basılmayı hedeflemişse de gerekli hazırlıkları tamamlayamadığından amacını gerçekleştirememiştir2. Başyazarı ve sahibinin Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Efendi'nin olduğu gazetenin yazar kadrosuna bakıldığında ise Ahmed Ağayef, Yunus Nâdi, Ali İsfâhani gibi dikkat çekici...