Content area
Full text
Abstract. The present article describes the process of revision of the Polish adaptation of the popular identity measure - The Dimensions of Identity Development Scale. The article presents theoretical assumptions of the scale, reasons for undertaking the process of revision of the Polish adaptation of the DIDS, and the results of three studies in which the revised questionnaire was used. The obtained results suggest that in its current version the Polish adaptation of the DIDS is a reliable and factorially valid measure. The associations of the five identity processes measured by the DIDS (exploration in breadth, commitment making, exploration in depth, identification with commitment, ruminative exploration) with rumination, reflection, worry, shame, guilt, indecisiveness, and educational identity dimensions support the validity of the Polish adaptation of the measure.
Keywords: adaptation, DIDS, exploration, identity, commitment.
Słowa kluczowe: adaptacja, DIDS, eksploracja, tożsamość, zobowiązanie.
WPROWADZENIE
Erik Erikson (1982/2002) postrzegał formowanie tożsamości jako proces zmian w obrębie ego, charakterystycznych dla okresu adolescencji. Dziecięce identyfikacje, z jakimi nastolatek wchodzi w okres dorastania, są sukcesywnie odrzucane lub integrowane z nowymi informacjami i planami. Młody człowiek poszukuje odpowiedzi na pytanie: Kim jestem? poprzez eksperymentowanie i refleksję oraz dokonywanie wstępnych wyborów, które utworzą jego tożsamość: decyduje o ścieżce rozwoju edukacyjnego i zawodowego, podejmuje decyzje na temat wartości, którymi będzie się kierował w życiu, identyfikuje się z określonym stylem życia.
James E. Marcia (1966) scharakteryzował różne rezultaty formowania tożsamości w okresie dorastania na podstawie tego, czy nastolatek (1) doświadczył okresu niepewności, poszukiwań, stawiania pytań (współcześnie określa się to mianem eksploracji lub poszukiwania) oraz (2) czy dokonał wyraźnych wyborów, a więc czy podjął tożsamościowe zobowiązania. Na tej podstawie Marcia opisał cztery statusy toż- samości: tożsamość rozproszoną (niewielka eksploracja, brak wyraźnych zobowiązań), tożsamość przejętą (niewielka eksploracja, podjęcie silnych zobowiązań promowanych przez ważne osoby, głównie rodziców), tożsamość moratoryjną (silna, aktualnie podejmowana eksploracja, brak wyraźnych zobowiązań), tożsamość osiągniętą (silne zobowiązania podjęte po okresie intensywnej eksploracji). Bardziej pogłębiony opis modelu Marcii można znaleźć w pracy Anny Oleszkowicz i Alicji Senejko (2013).
Od czasu wprowadzenia do literatury modelu Marcii tożsamość i jej rozwój stały się jednymi z najważniejszych zagadnień, jakimi zajmuje się psychologia rozwoju. Prowadzone od ponad pięćdziesięciu lat badania udowadniają, że przebieg rozwoju tożsamości człowieka znajduje swoje odbicie w jego emocjonalnym przystosowaniu, jakości relacji interpersonalnych jakie tworzy, poczuciu sensu...