Drugie posłowie historyka do Resztek Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego Aleksandra Hilferdinga

Abstract

The purpose of the Second Afterword is to emphasise that current interpretations of Resztki Słowian by linguists are exceptionally uncritical and, consequently, onesided. I do not find Alexander Hilferding's account useless, but I believe that, as any other subjective report, it requires a critical approach. It should be emphasized that it was prepared in a very short time, and its Russian author cannot be considered a reliable researcher. Therefore, its scientific usefulness is limited. It has already been argued that the book was written with the help of Florian Ceynowa; however, I intend to prove a new proposition. In my opinion, the aforementioned assistance was much more significant than has been assumed by recent linguistic research, a fact Hilferding did not always properly point out. Moreover, the actual scope of help on the part of Ceynowa in relation to the Kashubian language of the eastern part of Koszalin district was far greater than it has been acknowledged by linguists, who fail to take into account the fact that Ceynowa had been studying it since the early 1840s, and in 1845 he conducted his own independent linguistic research in Słupsk county.

Alternate abstract:

Niniejsze Drugie posłowie stawia sobie za cel wykazanie, że interpretacje Resztek Słowian podejmowane obecnie przez językoznawców charakteryzują się wyjątkową bezkrytycznością, a co za tym idzie jednostronnością. Nie uznaję dzieła Aleksandra Hilferdinga za bezużyteczne, twierdzę jednak, że jak do każdej subiektywnej relacji należy do niego podchodzić krytycznie. Nie wolno zapominać, że praca postawała szybko, a jej rosyjskiego autora nie można uznać za wzbudzającego zaufanie badacza. Naukowa przydatność Resztek jest zatem ograniczona. Pisano już o tym, że dzieło powstało z pomocą Floriana Ceynowy; tu próbuję jednak dowieść nowego twierdzenia. Uważam, że owa pomoc odegrała rolę o wiele ważniejszą, niż zakłada się we współczesnej literaturze językoznawczej i niż gotów był przyznać sam Hilferding. Znacznie większy, aniżeli zakładają językoznawcy, był też rzeczywisty wkład Ceynowy, jeśli chodzi o opisanie języka wschodniej części Koszalińskiego, który zgłębiał on od początku lat 40. XIX wieku, obok samodziel­nych badań językoznawczych podjętych przezeń w roku 1845 w powiecie słupskim.