Content area
Abstract
Bu çalışmanın amacı, iş yaşamında yapay zekâ ile etkileşimde bulunan bireylerin hissettikleri duyguları açığa çıkarmak ve yapay zekânın gelişimi ve iş yaşamındaki etkileri konusundaki tutumlarını öğrenmektedir. Bu amaç doğrultusunda, tümevarım yaklaşımı ve fenomenoloji araştırma deseni ile nitel bir araştırma tasarlanmıştır. Araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ‘ölçüt örnekleme’ ve ‘kartopu örnekleme’ yöntemleri kullanılmış ve farklı sektörlerde çalışan 20 katılımcı ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, MAXQDA 2022 nitel veri analizi programı kullanılarak içerik analizine tabi tutulmuştur.
Araştırmada inandırıcılığı sağlamada uzman incelemesi stratejisine başvurulmuş ve veri analiz raporları iki uzmanın incelemesine sunulmuştur. Duygularla ilgili kodlamalar, bir psikolog tarafından; yapay zekâ ile ilgili kodlamalar ise yönetim bilişim sistemleri alanında yapay zekâ üzerine çalışan bir akademisyen tarafından incelenmiştir.
Analizler sonucunda, katılımcıların günlük yaşamda en sık etkileşimde bulundukları yapay zekâ özellikli sistemlerin, ‘çevrimiçi alışveriş’ (11 kez) ve ‘çevrimiçi bankacılık’ (9 kez) olduğu saptanmıştır. Yapay zekâ ile etkileşimde bulunan katılımcıların yüzde 70’inin genel olarak ‘olumlu duygular’ hissettiği; özellikle ilk etkileşimlerinde en fazla hissettikleri duygunun ‘şaşkınlık’ ve ‘benimseme’ olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılanların yapay zekâya karşı olumsuz tutumları analiz edildiğinde ise özellikle ‘kaygı’, ‘korku’ ve ‘güvensizlik/kuşku’ duygusunun öne çıktığı tespit edilmiştir. Katılımcıların yüzde 75’i, yapay zekânın günümüz dünyasını ‘olumlu etkilediğini’ ifade etmiş ve gelecekte de gerek günlük yaşamı gerekse örgütsel yaşamı olumlu etkilemeye devam edeceğine inandıklarını belirtmiştir.