Josef Van Esse Göre Kelam Literatüründe Heretik Gelenek

Abstract

Heretik ve bunun Müslüman coğrafyasındaki karşılığı olan zındık, ötekileştirici kavramlardır. Bu nitelemeler ağırlıklı olarak İslam hukukunda yargılamak, siyasette ise baskı uygulamak anlamlarında kullanılmıştır. Elinizdeki çalışmada ise heretik düşünceye, düşünceyle karşılık verilmesi ele alınmıştır.

Josef van Ess’in çalışmalarından yararlanarak ilk dönem mütekellimlerin çağdaşları ve muhatapları olan heretik entelektüelleri ele aldığımız bu çalışmada Tevhit, Kur’an ve Hz. Muhammed etrafında oluşan bir takım iddiaların kaynakları, nasıl ortaya çıktıkları ve gelişiminde nasıl bir etkileşimin söz konusu olduğu takip edilmiştir. Bu süreç başlıca Abdullah b. el-Mukaffa, Beşşâr b. Bürd, Sâlih b. Abdilkuddûs, Ebû Şâkir ed-Daysanî, Hişâm b. el-Hakem, Ebû İsa el-Verrâk ve İbn er-Ravendî üzerinden ele alınmıştır

Alternate abstract:

Heretic and its equivalent in the Muslim world, zindik, are otherizing concepts. These characterizations have been mainly used to judge in Islamic law and to oppress in politics. In the present study, heretic ideas and their responses by muslim theologians will be discussed.

Based on the works of Josef van Ess, in this study, in which we deal with the heretic intellectuals against the first period mutakallims, the sources of some claims formed regarding tawhid, the Qur'an and the Prophet Muhammad, how they emerged and the interaction in their development were traced back. In this study, the development of the heretical tradition in kalam literature was followed through Abdullah b. el-Mukaffa, Beşşâr b. Bürd, Salih b. Abdilkuddûs, Ebû Şakir ed-Daysani, Hişam b. el-Hakem, Ebü İsa el-Verråk and Ibn er-Ravendi.