"Tıbâk" [Tezat] Sanatı Bağlamında Kur'an'da Optimizm

Abstract

Vahiy Menşeli Kutsal Metinlerin pek çok edebî sanatı bir anlatım üslûbu olarak benimsediği bilinmektedir. Bu üslûp yapılanması o metinlere efsunkâr bir ifade gücü kazandırmaktadır. Çalışma, edebî sanat türlerinden biri olan "tıbâk" [tezat] sanatı dâhilinde Kur'an'ın optimist yaklaşımını yansıtan yapısıyla, "olumlu-olumsuz" eşleşmesinde olumlunun olumsuzdan önce zikredilmesinin mantığını ve mana inceliklerini konu almaktadır. Çalışma, "tıbâk" sanatının farklı türleri için örnek oluşturan ayetlerin yorumunu esas almakta olup, bunun nirengi noktasını da ilâhî ve beşerî fiiller teşkil etmektedir. "Tıbâk" sanatı özelinde her iki tür eylemden bahseden ayetler ilk sırada olumluyu, ikinci sırada da olumsuzu bahse konu etmektedir ki, bu da kozmik âlemde olduğu gibi, onun sözlü simgesi mesabesindeki Kur'an'da da optimizmin hâkim olduğunun kanıtıdır. Bazı ayetlerde olumsuzun olumludan önce zikredilmesine gelince; bu Kur'an'ın benimsediği optimist üslûba aykırı olmayıp, tamamen kontekstin gereğidir ve mantıkî sebepleri bulunmaktadır.

Alternate abstract:

It is very well known that holy books -which are based on revelation- have adopted many

literary arts as a wording style. This stylistic structure gives a flavor of fascinating expression power

to those texts. This study aims to reflect the optimistic approach of Holy Qur’an within the art of

contrast (tıbak) which is one of literary arts. It investigates the reason of mentioning the positive

before the negative, where both are mentioned consecutively in the text and also related subtleties

of meaning. This study mainly focuses on the interpretations of verses which exemplify various

types of art of contrast, where the reference point is divine and human deeds. Especially with

regard to art of contrast, verses that mention both deeds (divine and human) firstly mention the

positive one and then the negative one. This wording style justifies that -as it is observed in the

cosmic universe- optimism is dominant in the holy Qur’an (which is the verbal embodiment of

cosmos). In some of the verses, the negative precedes the positive; however, this does not go against

the optimistic wording style of the Qur’an, because those cases are absolutely due to the necessity of

the context and also there are logical reasons for that.