Sik Görülen Bir Deri Hastaligi Olan Ürtikere Eslik Eden Fokal Infeksiyonlar/Focal Infections Accompanying Urticaria, a Common Skin Disease

Headnote

Ozet

Amac: Bu calismamizda akut ve kronik urtiker hastalarinda en sik rastlanan fokal infeksiyonlari, bunlarin yas ve cinsiyetle olan iliskilerini saptamayi amacladik.

Yontemler: Calismaya akut veya kronik urtiker tanisi olan toplam 238 olgu dahil edildi. Tum olgularin sistem sorgulamasi ve fizik muayenesi yapildiktan sonra, olgulara gerekli laboratuvar ve radyolojik tetkikler uygulandi. Hastalarin tumunun dis ve jinekolojik bakilari yapildi.

Bulgular: Toplam 238 hastanin 98 (%41.2)'i akut, 140 (%58.8)'i kronik urtiker tanili idi. Akut urtikerli olgularin 61 (%62.2)'inde, kronik urtikerli olgularin 110 (%78.6)'unda bir veya birden fazla infeksiyon odagi saptandi. En sik saptanan fokal infeksiyonlari sirasiyla ust solunum yolu infeksiyonlari, idrar yolu infeksiyonu ve dis infeksiyonu olusturmaktaydi.

Sonuclar: Urtiker etyolojisinde bircok degisik faktor bulunmakta, calismamizin bulgulari da urtiker etyolojisinde infeksiyonun goz ardi edilemeyecegini gostermektedir. Toplumda sik gorulen bu hastalikta, hastanin oykusunun dikkatlice ele alinmasiyla, iyi bir fizik bakiyla ve/veya basit birkac incelemeyle daha erken tani ve sagaltim mumkun olacaktir. Klimik Dergisi 2011; 24(2): 98-100.

Anahtar Sozcukler: Urtiker, fokal infeksiyon, etyoloji.

Abstract

Objective: We aimed to evaluate the most common focal infections in patients with acute and chronic urticaria, and their relationships with age and gender.

Methods: A total of 238 patients diagnosed as acute or chronic urticaria were included in the study. After questioning and physical examination in all cases, the patients underwent laboratory and radiological investigations. All patients underwent dental and gynecological evaluation.

Results: Of 238 patients, 98 (41.2%) were diagnosed as acute, and 140 (58.8%) as chronic urticaria. One or more focal infections were detected in 61 (62.2%) cases of acute urticaria, and 110 (78.6%) cases of chronic urticaria. The most common focal infections were respiratory tract infections, urinary tract infections and dental infections, respectively.

Conclusions: The findings of our study show that infection cannot be ignored in etiology of urticaria. Early diagnosis and treatment will be possible for this disease which occurs frequently in the community if the patient's history is taken carefully, and a thorough physical examination and/or a few simple investigations are performed. Klimik Dergisi 2011; 24(2): 98-100.

Key Words: Urticaria, focal infection, etiology.

Giris

Urtiker kasintili, kizariklik ve odemin eslik ettigi, dermisin yuzeyel kismini tutan, degisik caplarda plaklarla karakterize bir hastaliktir. Lezyonlar genellikle 24 saat icinde kendiliginden iz birakmadan kaybolurken, vucudun bir baska yerinde yeni lezyonlar ortaya cikar. Akut urtiker 6 haftadan kisa sureli iken, 6 hafta veya daha uzun sureli devam ederse kronik urtiker adini alir (1).

Halk arasinda kurdesen olarak da bilinen urtiker hastaliginin sikligini saptamak zordur. Akut urtiker toplumda yaklasik %10-20 oraninda hayatin bir doneminde ortaya cikarken, kronik urtiker prevalansi %1-3 arasinda degismektedir. Kronik urtiker kadinlarda erkeklere oranlara daha sik gorulmektedir (2).

Urtiker hastaliginin bircok nedeni bulunmaktadir. En sik nedenleri cesitli gidalar, ilac ve infeksiyonlar olmakla birlikte, bazi sistemik hastaliklar, otoimmun hastaliklar, psikojenik faktorler, atopik faktorler, endokrin hastaliklar ve maligniteler de nedenler arasindadir (3). Akut urtikerde genellikle neden olan faktor bulunabilirken, kronik urtikerde etyolojik faktoru saptamak zordur. Etyolojisi belirlenemeyen bu hastalar, kronik idiyopatik urtiker olarak tanimlanmaktadir (4).

Bu calismada urtiker hastalarindaki infeksiyon hastaligi sikligini, en sik rastlanan fokal infeksiyonlari ve bunlarin yas ve cinsiyetle olan iliskilerini saptamayi amacladik.

Yontemler

Alerji Poliklinigine Ocak 2008-Haziran 2009 tarihleri arasinda basvuran hastalardan urtiker tanisi alan 238 olgu calismaya dahil edildi. Alti haftanin uzerinde devam eden urtikerler kronik urtiker olarak tanimlandi. Hastalarda diger urtiker nedenleri yaninda (ilac, gida, hayvan temasi vb. gibi) infeksiyon odagi da arastirildi. Olgularin sistem sorgulamasi ve fizik bakilarindan sonra gerekli biyokimyasal, mikrobiyolojik laboratuvar ve radyolojik incelemeleri yapildi. Tam kan sayimi, idrar analizi, idrar ve bogaz kulturu, uc gun ust uste diskida parazit incelemesi, HBsAg, anti-HBc IgG, anti-HBs, anti-HCV ve anti-HIV tetkikleri istendi. Bunlarin disinda otoimmun belirtecler, total IgE ve spesifik IgE (ev tozu akarlari, kuf sporlari, kedi ve kopek epiteli, polen ve gida alerjenleri) testleri calisildi. Olgularin hepsine ev tozu akarlari, polen ve gida alerjenlerini iceren toplam 36 alerjen ile deri "prick" testi uygulandi. Radyolojik olarak akciger grafisi ve Waters grafisi istendi. Tum hastalarin infeksiyon odagi acisindan dis bakilari ve kadin hastalarin rutin jinekolojik bakilari ve Pap "smear" testi yapildi.

Bulgular

Calismaya alinan 238 hastanin 98 (%41.2)'i akut urtiker, 140 (%58.8)'i ise kronik urtiker tanili idi. Olgularin 171 (%71.8)'i kadin olup, yas ortalamasi akut urtikerli olgularda 28 (yas araligi 16-48), kronik urtikerli olgularda ise 43 (yas araligi 21-74) idi.

Hastalarda infeksiyon odagi arastirilirken, akut urtikerli olgularin 61 (%62.2)'inde, kronik urtikerli olgularin 110 (%78.6)'unda olmak uzere toplam 171 (%71.8) olguda bir veya birden fazla infeksiyon odagi saptandi. Cinsiyet dagilimina bakildiginda, kadin olgularin %58'inde, erkek olgularin %52'sinde bir infeksiyon odagi vardi. Fizik baki ve/veya Waters grafisiyle 94 (%39.5) olguya ust solunum yolu infeksiyonu (sinuzit, farenjit ya da tonsillit) tanisi konuldu. Sistem sorgulamasi, pyuri ve idrar kulturuyle 28 (%11.8) olguya idrar yolu infeksiyonu tanisi konuldu. Yakinma ve genital muayene sonucuna gore kadin hastaliklari ve dogum uzmani tarafindan 16 (%6.7) hastaya genital infeksiyon tanisi konuldu. Serolojik gostergelerden HBsAg-pozitif olan ve akut infeksiyon belirtileri bulunmayan 7 (%2.9) olguya kronik HBV infeksiyonu; anti-HCV ve HCV-RNA-pozitif olan 2 (%0.8) olguya ise kronik HCV infeksiyonu tanisi konuldu. Karin ultrasonografisi (USG) ve indirekt hemaglutinasyon testiyle 1 olguya kist hidatik tanisi konuldu. Dis bakisi ile 23 (%9.7) olguya dis infeksiyonu tanisi konuldu. Bir olguda saptanan kist hidatik disinda paraziter hastalik saptanmadi. Ust solunum yolu infeksiyonlarinin bir kisminda viral/bakteriyel ayrimi yapilamadigindan, infeksiyon etkenleri oranlari belirtilememistir. Urtiker hastalarinda saptanan infeksiyon hastaliklari sirasiyla Tablo 1'de gosterilmistir.

Infeksiyon hastaligi saptanan hastalara gerekli antibiyotik tedavileri verildi. Tum hastalar takibe gelmediginden, tedaviye yanit oranlari net olarak degerlendirilemedi. Hastalarin hicbirisinde otoimmun hastalik saptanmadi. Toplam 238 hastanin 174'unde deri "prick" testiyle en az bir alerjene karsi pozitiflik saptandi. Alerjen pozitifligi saptanan 174 hastadan infeksiyon odagi bulunanlar (128/171 hasta, %74.9) ile infeksiyon odagi saptanmayanlar (46/67 hasta, %68.7) arasinda istatistiksel farklilik saptanmadi (p>0.05). Ayrica alerjen pozitifligi saptanmayan 64 hastanin 43 (%67.2)'unde en az bir infeksiyon odagi saptandi.

Irdeleme

Urtiker, toplumda en sik gorulen deri hastaligi olup, acil servislerde en cok tedavi verilen deri hastaliginin akut urtiker oldugu belirtilmektedir (5). Normal populasyonun %15-20'si yasamlarinin bir bolumunde urtikerden etkilenmektedir. Kronik urtiker orta yasli kadinlarda daha sik gorulmekle beraber, akut urtiker cogunlukla genc yas grubunda gorulmektedir. Calismamizda akut urtikerli olgularin yas ortalamasi 28 iken, kronik urtikerde ortalama 43 olarak saptanmistir. Calismamizdaki 238 hastanin %72'si kadindi. Daha once yapilan calismalarda da urtiker hastaliginin kadin cinsiyetinde daha yuksek oranda saptandigi bulunmus olup, olgularin yas ve cinsiyet oranlari literaturle uygunluk gostermektedir (6).

Urtiker hastaliginin etyolojisinde alerjik faktorleri de iceren bircok etken bulunmaktadir. Akut urtiker hastalarinin yalnizca %40-50'sinde spesifik bir etyoloji saptanabilmektedir. Ozellikle de kronik urtikerde cogunlukla neden bulunamaz ve bu durumda idiyopatik olarak adlandirilir. Hastaligin temelinde immunolojik (otoimmun, alerjik, immun kompleks yoluyla ya da komplemana bagli) ya da immunolojik olmayan (ilaclarla oldugu gibi) mekanizmalar soz konusu olabilmektedir (7,8). Hastaligin heterojen yapisinin olmasi ve etyolojisinin cesitliligi nedeniyle, etyolojide yer alan diger nedenlere burada yer verilmemistir. Yalnizca urtiker tanili hastalardaki fokal infeksiyon prevalansi hesaplanmistir.

Bu calismada urtiker nedeniyle arastirilan 238 olgunun 171 (%71.8)'inde bir veya daha fazla infeksiyon odagi saptanmistir. Bu oran akut olgularda %62.2, kronik olgularda %78.6'dir. Bu bulgulara gore fokal infeksiyon kronik urtikerli olgularda ve kadin olgularda daha yuksek oranda saptanmistir. Sackesen ve arkadaslari (9)'nin 2004 yilinda yaptiklari bir calismada akut urtikerde etyolojik nedenler arasinda %48.6 oranla infeksiyon ilk sirada yer almistir. Ayni calismada infeksiyon odaklari arasinda idrar yolu infeksiyonu birinci sirada saptanmistir. Baska bir calismada ust solunum yolu infeksiyonu tum olgular icinde %39 ile en sik gorulen neden olarak saptanmistir (10). Ulkemizde yapilan bir calismada protozoon infeksiyonlari urtikerli hastalarda daha yuksek bulunmustur (11). Bizim calismamizda en sik rastlanan infeksiyon odaklarini %39.5 oraniyla ust solunum yolu infeksiyonlari, %11.8 oraniyla idrar yolu infeksiyonu, %9.7 oraniyla dis infeksiyonu olusturmaktaydi. Ust solunum yolu infeksiyonlarinin daha genc yaslarda gorudugu ve akut urtikere daha cok neden olabilecegi belirtilmektedir. Bu sonuc bizim calismamizla uyumlu bulunmustur.

Calismamizda, infeksiyon odaklarindan bir baskasi olan dis infeksiyonunu akut urtikerli grupta %9.2, kronik urtiker grubunda ise %10 olarak hesapladik. Ancak daha once yapilan calismalarda, dis infeksiyonuyla urtiker arasinda tam bir iliski oldugu gosterilememistir (12,13).

Sonuc olarak, urtiker etyolojisinde bircok degisik faktor bulunmakta, calismamizin bulgulari da urtiker etyolojisinde infeksiyonun goz ardi edilemeyecegini gostermektedir. Bu bulgular isiginda infeksiyonla urtiker arasinda etyolojik bir iliski mi, yoksa urtikerde infeksiyonlara yatkinlik mi oldugu hakkinda net bir sey soylenememektedir. Mekanizma tam olarak belli olmamakla birlikte, toplumda siklikla gorulen bu hastalikta, hastanin oykusunun dikkatlice ele alinmasiyla, iyi bir fizik bakiyla ve/veya basit birkac incelemeyle daha erken tani ve sagaltim mumkun olacaktir.

Cikar Catismasi

Yazarlar herhangi bir cikar catismasi bildirmemislerdir.

References

Kaynaklar

1. Soter NA. Acute and chronic urticaria and angioedema. J Am Acad Dermatol. 1991; 25(1 Pt 2): 146-54. [Crossref]

2. Nettis E, Pannofino A, D'Aprile C, Ferrannini A, Tursi A. Clinical and aetiological aspects in urticaria and angio-oedema. Br J Dermatol. 2003; 148(3): 501-6. [Crossref]

3. Uksal U. Cocuklarda gorulen ilac dokuntuleri. Turk Dermatol Derg. 2007; 1: 15-20.

4. Kulthanan K, Cheepsomsong M, Jiamton S. Urticarial vasculitis: etiologies and clinical course. Asian Pac J Allergy Immunol. 2009; 27(2-3): 95-102.

5. Simonart T, Askenasi R, Lheureux P. Particularities of urticaria seen in the emergency department. Eur J Emerg Med. 1994; 1(2): 80-2. [Crossref]

6. Gregoriou S, Rigopoulos D, Katsambas A, et al. Etiologic aspects and prognostic factors of patients with chronic urticaria: nonrandomized, prospective, descriptive study. J Cutan Med Surg. 2009; 13(4): 198-203.

7. Zuberbier T, Maurer M. Urticaria: current opinions about etiology, diagnosis and therapy. Acta Derm Venereol. 2007; 87(3): 196-205.

8. Tekin O, Sarifakioglu E, Oztas P, Goktas O. Jeneralize pruritus: dahili bir patoloji mi yoksa somatizasyon mu? Yeni Tip Derg. 2009; 26: 73-8.

9. Sackesen C, Sekerel BE, Orhan F, Kocabas CN, Tuncer A, Adalioglu G. The etiology of different forms of urticaria in childhood. Pediatr Dermatol. 2004; 21(2): 102-8. [Crossref]

10. Zuberbier T, Ifflander J, Semmler C, Henz BM. Acute urticaria: clinical aspects and therapeutic responsiveness. Acta Derm Venereol. 1996; 76(4): 295-7.

11. Dogruman Al F, Adisen E, Kustimur S, Gurer MA. Urtiker etyolojisinde protozoonlarin yeri. Turk Parazitol Derg. 2009; 33(2): 136-9.

12. Buchter A, Kruse-Losler B, Joos U, Kleinheinz J. Odontogene foci-mogliche ursache einer urtikaria? Mund Kiefer Gesichtschir. 2003; 7(6): 335-8.

13. Cribier B, Noacco G. Urticaire chronique et infections. Ann Dermatol Venereol. 2003; 130 (Spec No 1): 1S43-52.