Content area
Full text
In deze bijdrage schetsen we de huidige bedreigingen van politici en beleidsmakers en achten we het onwaarschijnlijk dat deze de komende jaren zullen afnemen. Daarnaast beschrijven we de ontwikkeling van het domein bewaken en beveiligen in de richting van een nieuw stelsel beveiligen van personen. We constateren dat de druk op dit stelsel groot is en dat het stelsel een ultimum remedium is voor bedreigingen die onacceptabel zijn in een democratische rechtsstaat. Dit vraagt om een dubbel antwoord: enerzijds het investeren in beveiligingscapaciteit en anderzijds het verminderen van de bedreigingen. Wat betreft dat laatste is het goed dat het Openbaar Ministerie grenzen stelt, dat steeds meer bedreigers gestraft worden en dat hiermee ook duidelijk wordt dat het bedreigen van politici, journalisten, advocaten, officieren van justitie of rechters niet geaccepteerd wordt. Tegelijkertijd is het nodig om maatschappelijke steun te genereren voor bedreigde dragers van de democratische rechtsorde en de preventieve en repressieve aanpak van de bedreigers zelf.
Toenemend wantrouwen en onrust
De afgelopen jaren is er onder burgers sprake van toenemend wantrouwen in de overheid en instituties en van maatschappelijke onrust rond tal van binnenlandse en internationale vraagstukken. Het wantrouwen en de onrust hebben onder andere geleid tot harder taalgebruik in de samenleving en een toename van digitale en fysieke bedreiging van politici, bestuurders, openbare aanklagers, rechters, journalisten en andere dragers van de democratische rechtsorde (Van Buuren e.a. 2024). De verwachting is dat in Nederland de komende jaren eerder rekening moet worden gehouden met meer dan met minder maatschappelijke onrust en met de daarmee gepaard gaande bedreigingen. Bovendien kunnen bedreigingen die daadwerkelijk tot geweld leiden voor nog meer maatschappelijke onrust zorgen. Deze ontwikkeling legt nu al een grote druk op de organisaties die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid en het zo ongestoord mogelijk functioneren van personen die worden bedreigd (Onderzoeksraad voor de Veiligheid 2023).
Stelsel beveiligen van personen
In Nederland geldt het principe van de gelaagde verantwoordelijkheid: iedere burger is primair verantwoordelijk voor zijn of haar eigen veiligheid. Wanneer burgers en hun eventuele werkgevers niet in staat zijn om voldoende weerstand tegen bedreigingen te bieden, kunnen zij beveiligd worden binnen het zogeheten stelsel bewaken en beveiligen. Sinds de moord op politicus Pim Fortuyn in 2002...