The ​Fest-noz: a Way to Live Breton Culture

Abstract

The Festnoz: a Way to Live Breton Culture

The history of the Breton language and culture of the XX and XXI century is narrated through the festnoz phenomenon story. Festnoz (‘night festival’) is a meeting where people dance in groups to live folk music accompaniment. Traditionally these festivals were organized in the small region of Central Brittany and were connected to important community occasions. This tradition was slowly disappearing in the 20’s and 30’s of the XXth century to die out after WW II when the Breton culture was depreciated and connected with the negative identity of the Bretons. Festnoz was recreated and in 50’s and has become an invented tradition. In the 60’s with the social and cultural movements leading to the revalorization of the minority festnoz became the symbol of a Breton ethnic revival. Today it is one of the most significant marks of Breton identification. Every year there are hundreds festnoz organized all around Brittany, from small local celebrations to huge musical events. Participation in festnoz is one of the ways of conscious creation of the Breton cultural identity.

Festnoz: sposób na życie kulturą bretońską

Festnoz („nocna zabawa”) to spotkanie, podczas którego ludzie tańczą wspólnie do muzyki bretońskiej. Tradycyjnie zabawy takie odbywały się na niewielkim obszarze Bretanii środkowej i związane były z ważnymi wydarzeniami wspólnot wiejskich (związanych z uprawą ziemi, ale i obchodami świąt religijnych czy prywatnych). Brała w nich udział cała społeczność okolicy, tańcząc w łańcuchach do improwizowanych pieśni typu kan ha discan („zawołanie i odpowiedź”). Tradycja ta powoli zamierała w latach 30. i 40. XX wieku, zaś po II wojnie światowej festnoz nie odbywało się wcale. W latach 60. XX wieku festnoz zostało w sposób celowy zrewitalizowane, by stać się symbolem bretońskiego odrodzenia etnicznego przełomu lat 60. i 70., buntu młodzieży, rewaloryzacji wypieranej kultury i języka, radosnego (a często i radykalnego) dążenia do uzyskania praw. Od lat 90. XX wieku festnoz jest niekwestionowanym znakiem rozpoznawczym Bretanii, corocznie odbywają się setki a nawet tysiące imprez, od ma łych spotkań lokalnych, po wielkie, zorganizowane w największych salach w Rennes, wydarzenia muzyczne, a nawet internetowe CyberFestNoz. Fenomen bretońskiego festnoz będzie kanwą, na której opowiedziana zostanie historia kultury i języka bretońskiego w XX i XXI wieku, od ich ośmieszania i zanikania, przez przemilczanie związane z wydarzeniami II wojny światowej, po odrodzenie lat 70. i czasy współczesne. Samo święto jest więc jedynie punktem wyjścia do rozważenia wielu procesów dotyczących kultur i języków mniejszościowych: tworzenia się tożsamości negatywnej, ruchów społecznych prowadzących do rewaloryzacji mniejszości, działań na rzecz ich zorganizowanej ochrony. Ale będzie to też opowieść o tym, jak mniejszość językowa może funkcjonować w dzisiejszym świecie, o spontanicznym uczestnictwie i ujętej instytucjonalnie animacji, o tradycji wynalezionej oraz o wybieranej i świadomie tworzonej tożsamości kulturowej.