Analiza Ishoda Učenja Kao Indikatora Kvaliteta Visokog Obrazovanja

Abstract

U radu je razmatran obrazovni i sociopolitički kontekst reforme visokog obrazovanja, kao i njeni efekti na unapređenje i osiguranje njegovog kvaliteta. Ukazano je na različite aspekte reforme predviđene Bolonjskom deklaracijom, procese usaglašavanja različitih sistema i kreiranje Evropskog prostora visokog obrazovanja. Poseban osvrt dat je na aktuelnu problematiku upotrebe ishoda učenja i razvoja potrebnih kompetencija studenata za život i rad u 21. veku u kontekstu kvaliteta nastavnog procesa.

Osnovni cilj istraživanja odnosio se na analizu efekata reforme visokog obrazovanja sa posebnim akcentom na upotrebu i razumevanje koncepta ishoda učenja, kao i mogućeg uticaja visokog obrazovanja i kvaliteta nastave na razvoj ključnih kompetencija studenata. Istraživanje je sprovedeno na uzorku od 852 ispitanika koji su činile tri različite grupe i to: sadašnji studenti, diplomirani studenti i nastavno osoblje Univerziteta u Novom Sadu. Ispitanici su popunjavali upitnik kreiran za potrebe ovog istraživanja koji se odnosio na ispitivanje njihove percepcije o efektima reforme, upotrebe ishoda učenja, razvoja ključnih kompetencija i procenu kvaliteta nastavnog procesa. Obradom i analizom dobijenih podataka, pored utvrđivanja mišljenja zasebnih grupa ispitanika vršeno je i poređenje među grupama kako bi se ispitali navedeni fenomeni iz pozicije različitih zainteresovanih strana u visokom obrazovanju. Podaci su obrađeni i analizirani integracijom kvantitativnih i kvalitativnih metoda u cilju ostvarenja komplementarnih ciljeva istraživanja, povećanja interpretabilnosti podataka i obuhvatnijeg razumevanja suštine ispitivanog fenomena.

Rezultati istraživanja ukazuju na to da ispitanici imaju negativniji stav prema efektima reforme pri čemu se posebno izdvajaju nastavnici koji u najvećem procentu smatraju da se reformom nije unapredio kvalitet visokog obrazovanja. Studenti su generalno zadovoljni obrazovnom uslugom i iskustvom koje su stekli tokom studiranja i u tome nema značajnije razlike između sadašnjih i diplomiranih. Kao najznačajniji ishodi učenja koje treba ostvarivati tokom visokog obrazovanja identifikovani su oni koji se mogu klasifikovati u grupe opštih i područno specifičnih kompetencija. Rezultati ukazuju na to da nastavnici smatraju da je završni ispit adekvatan način procenjivanja ostvarenosti ishoda učenja dok studenti ističu značaj i mogućnosti praktičnih aktivnosti i rešavanja problemskih situacija.

Prilikom analize i selekcije ključnih kompetencija utvrđeno je da ispitanici navode kritičko mišljenje i sposobnost rešavanja problema kao najznačajnije. U skladu sa tim, zaključeno je da studenti pozitivnije ocenjuju razvoj opštih sposobnosti tokom visokog obrazovanja u odnosu na druge dve grupe ispitanika. Po mišljenju sadašnjih studenata, uticaj visokog obrazovanja najznačajnije je primećen u razvoju ličnih osobina kao što su upornost i odgovornost, dok, nastavnici i diplomirani studenti smatraju da se visokoškolskom nastavom najviše utiče na memorisanje i reprodukciju sadržaja. Kao faktore koji najviše utiču na razvoj opštih sposobnosti obe grupe studenata izdvajaju sopstveno zalaganje i pristup učenju, dok visoko obrazovanje procenjuju kao značajno, ali ne presudno. Međutim, ispitanici smatraju da se tokom nastavnog procesa ne podstiče dovoljno kritičko mišljenje, ali i da nastavnici podstiču samostalnost studenata i postavljaju zadatke u kojima se traži logičko razmišljanje i povezivanje nastavnog sadržaja. U pogledu evaluacije kvaliteta nastavnog procesa, utvrđeno je da postoje značajne razlike između grupa ispitanika i da nastavnici pozitivnije ocenjuju kvalitet nastave, dok su sadašnji studenti prema tome ispoljili negativniji stav.

Dobijeni rezultati ukazali su na nedostatke i propuste u sprovođenju reforme visokog obrazovanja, ali i osvetlili aspekte koji su unapređeni procesom reorganizacije studija i unapređenja obrazovnog iskustva za relevantne zainteresovane strane. Treba ih shvatiti kao svojevrsni indikator kvaliteta visokoškolskog obrazovanja i kreiranja obrazovne politike.

Alternate abstract:

The thesis analyzes the educational and socio-political context of the higher education reform, as well as its effects on improving and ensuring its quality. There have been emphasized various aspects of the reforms prescribed by the Bologna Declaration, processes of harmonization of different systems, and the creation of the European Higher Education Area. A special emphasis is given to the current problems of the use of learning outcomes and development of necessary competencies of students for life and work in the 21st century in the context of the teaching quality.

The main objective of this research was to analyze the effects of the higher education reform with special emphasis on the use and understanding of the concept of learning outcomes, as well as the possible impact of higher education and the quality of teaching to the development of the students' key competencies. The research was conducted on a sample of 852 respondents divided into three different groups: current students, graduates and teaching staff of the University of Novi Sad. The respondents filled out a questionnaire created for this research, which involved the testing of their perceptions about the effects of the reform, the use of learning outcomes, development of key competencies and assessment of the teaching quality. In addition to establishing opinions of separate groups of subjects, by processing and analysis of the data obtained the groups were compared in order to investigate these phenomena from the perspective of different stakeholders in higher education. The analysis and processing of the data were done by integrating quantitative and qualitative methods in order to achieve complementary goals of the research, increase interpretability of the data, and have more comprehensive understanding of the essence of the investigated. phenomenon.

Results of the research indicate that the subjects have a rather negative attitude towards the effects of the reforms with particular emphasis on teachers who believe in the highest percentage that the reform has not improved the quality of education. Students are generally satisfied with the education service and experience gained during their studies and there is no any significant difference between the current students and graduates. As the most important outcomes to be achieved during higher education, there have been identified those that could be classified into groups of general and domain-specific competencies. The results indicate that teachers believe that the final exam is an appropriate way of assessing the achievement of learning outcomes, while the students emphasize the importance and possibilities of practical activities and resolving problem situations.

In the analysis and selection of key competencies, it is found that the subjects point to the critical thinking and problem-solving ability as the most important Accordingly, it has been concluded that the students more positively assess the development of general skills during higher education than the other two groups of subjects. In the opinion of current students, the impact of higher education is observedas the most important in the development of personal traits such as perseverance andresponsibility, while teachers and graduate students believe that the higher educationinstruction has the greatest influence on memorizing and reproducing the contents.