Türkiye'de İBBS 2 Bölgeleri Arasında Gelir Yakınsaması Var mıdır? Mekânsal Ekonometrik Bir Katkı

Headnote

Abstract

In this research, the existence of income convergence between NUTS 2 (Nomenclature of Territorial Units for Statistics 2nd level) territories was analyzed for 1987-2001 and 2004-2011 terms. For convergence analyses, spatial econometrics methods (SAR, SEM) were used, as well as classical methods. According to classical convergence analyses, territorial income convergence was occurred in high speed between NUTS 2 territories of Turkey during 1987-2001 and 2004-2011 terms; on the other hand, according to spatial statistical methods convergence was occurred either quite slow or not occurred. In addition to the conclusions of the study, it was found that there wasn't a positive effect of territorial public investments on territorial income convergence.

Keywords : Neoclassical Convergence, Spatial Convergence, SAR, SEM.

JEL Classification Codes : O47, R12, R15.

Öz

Bu çalışmada Türkiye'nin İBBS 2 (İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması 2. Düzey) bölgeleri arasında gelir yakınsamasının varlığı 1987-2001 ve 2004-2011 dönemleri için analiz edilmiştir. Yakınsama analizlerinde klasik yöntemlerin yanı sıra mekânsal ekonometrik (SAR, SEM) yöntemler de kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye'nin İBBS 2 bölgeleri arasında 1987-2001 ve 2004-2011 dönemlerinde klasik yakınsama analizlerine göre yüksek hızlarda bölgesel gelir yakınsamasının gerçekleştiği, öte yandan mekânsal yakınsama analizlerine göre ise yakınsamanın ya çok yavaş ya da olmadığı gözlenmiştir. Çalışma sonuçlarına ek olarak bölgesel kamu yatırımlarının bölgesel gelir yakınsaması üzerinde olumlu bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Sözcükler : Neoklasik Yakınsama, Mekânsal Yakınsama, SAR, SEM.

(ProQuest: ... denotes formulae omitted.)

1.Giriş

İktisadi büyüme teorisinin çekirdeğini oluşturan neoklasik büyüme modeli Solow (1956)'ya dayanmaktadır. Neoklasik büyüme modeline göre ekonomiler (ülke ya da bölge ekonomileri) uzun dönemde nüfus artış hızı, tasarruf oranı ve sermayenin GSYİH içindeki payı gibi temel parametreler tarafından belirlenen durağan durumlarına (steady state) yakınsamaktadır. Bu nedenle zamanın belli bir anında farklı ekonomiler arasındaki kişi başına gelir farklılıklarının sebebi söz konusu temel parametrelerdeki farklılıklar olmakta ve bu süreçte ekonomiler durağan durumdan ne kadar uzaklarsa, o kadar yüksek büyüme hızı ile kendi durağan durumlarına yakınsamaktadırlar. Neoklasik büyüme modelinin önemli bir parçası olan yakınsama hipotezine göre ekonomiler kendi durağan durum dengelerine doğru azalan bir hızla ilerlemekte; yani başlangıçta daha düşük sermaye birikimine sahip olan, dolayısıyla daha düşük gelişmişlik düzeylerine sahip olan ekonomiler kendi durağan durum dengelerine diğerlerine görece daha hızlı yakınsamaktadır. Yakınsama hipotezi gerek dayandığı neoklasik temellerin ampirik uygulamaya müsait olmasından, gerekse benzer ülkeler arasındaki gelir...