Content area
Full text
ÖZ
XIII. yüzyıldan itibaren Cengiz Han'ın ve sonrasında iktidara gelen diğer hanlarının yapmış oldukları askerî harekâtlarla yeni bir dünya haritası çizen Moğollar, Türklerin yoğun yaşadıkları Horasan ve Mâverâünnehir bölgesinde de istila hareketleri gerçekleştirdi. Bu istilalar sonucunda yoğun Türkmen nüfusu Anadolu'ya doğru bir göç hareketi başlattı. Türkiye Selçuklu Devleti'nin 1243 yılında Kösedağ Savaşı'nda bozguna uğramasıyla birlikte Anadolu'ya hâkim olmaya başlayan Moğollar, Türkmenler üzerinde de baskı politikası uygulamışlardır. Anadolu Türk tarihinin kırılma noktası olarak değerlendirebilecek olan bu savaş, Anadolu halkının uzun süre Moğolların baskı ve zulmü altında kalmasına neden olmuştur. Moğollar, Anadolu'da tam olarak hâkimiyet kurabilmek ve özellikle bölgedeki Türk nüfuzuna hükmedebilmek için tek başına hareket etmek istememiş ve bölgesel güçlerle işbirliği arayışına girişmişlerdir. Bu noktada bölgedeki Ermeniler ile iyi ilişkiler kurarak Türkmenlere karşı müttefik olmak şeklinde bir siyaset izlediler. Bu dönemde Ermenilerin durumu özeldir. Zira Ermeniler, Türkiye Selçuklu Devleti'nin ve Anadolu'nun o andaki karışıklıklarından en çok faydalanan milleti idi. Özellikle Çukurova Ermenilerinin kendi istekleriyle Mengü Han'a giderek tabiliğini bildirmesi, Moğolların diğer Hristiyan devletlerine göre onlara daha ayrı imtiyazlar sağlamasına neden olmuştur. Çukurova Ermenileri, Türkiye Selçuklularının içinde bulunduğu karışıklıktan yararlanarak bölgedeki önemli kaleleri almaya çalışmışlardır.
Moğol istilası sonucu batıya göç eden Türkmen gruplarıyla Anadolu'ya gelmiş olan Karamanoğullan, I. Alâeddin Keykubad tarafından Ermenek civarına yerleştirildiler. Karamanoğulları, bu coğrafyayı daimî gaza ve cihat sahası olarak değerlendirmiş ve her fırsatta Ermeniler üzerine harekâtlar düzenlemişlerdir. Giriştikleri mücadeleler sonucunda Ermenek Kalesi'ni ele geçirmişler ve bir üs olarak Ermeniler ile mücadelelerinde kullanmışlardır. Diğer taraftan Karamanoğulları Anadolu'da, Moğol-Ermeni ittifakına karşı Memlûkler ile müttefik olmuşlardır. Aynicâlût Savaşı'nda (1260) Moğolların Memlûklere yenilmesi üzerine, Karamanoğulları bu durumdan cesaret almış ve Ermeniler üzerine seferlerini artırmıştır. Bu ittifak neticesinde, Memlûkler tarafından ortadan kaldırılan Çukurova Ermenilerinin hâkimiyeti altındaki bölgeler, Anadolu Türkmen beylerinin ellerine geçmiştir. Bu çalışmada dönem kaynaklarında geçen veriler ışığında gerek Karamanlı Türkmenlerinin gerekse Karamanlı beylerinin Çukurova Ermeni Krallığı ile olan ilişkileri ortaya konulmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Moğollar, Türkiye Selçukluları, Karamanoğulları Beyliği, Çukurova Ermeni Krallığı, Kösedağ Savaşı
ABSTRACT
From the 13 th century, Mongols, who had drawn a new world map with the military operations carried out by Genghis Khan and other khans who ruled aftermath, tried to invade in the Khorasan and Maverannehir region where the Turks lived intensively. As a result of these invasions, the intense Turkmen population started a migrate towards Anatolia. Mongols, after defeating...